Alle artikelen op het vlak van Ergonomie

“Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat lang zitten de kans op vroegtijdig overlijden vergroot” (TNO, 2013). Dat is nogal wat. Zeker als je bedenkt dat we in Nederland goed zijn in zitten; achter ons bureau, in de auto of voor de TV.

Mensen die niet blind kunnen typen, kijken meer naar hun toetsenbord dan hun beeldscherm. Hierdoor maken ze veel jaknik bewegingen; ze kijken eerst naar het toetsenbord, dan weer naar beeldscherm en weer terug naar toetsenbord.

Omgevingen ontwerpen die door verschillende mensen gemakkelijk gebruikt kunnen worden is niet moeilijk bewijst bovenstaand plaatje. Door twee brievenbussen op verschillende hoogte te plaatsen, kunnen zowel kleinere als langere mensen er gemakkelijk gebruik maken van de brievenbussen. Als je dus een omgeving of een product ontwerpt, bedenk dan hoe mensen jouw ontwerp ‘moeten’ gebruiken en hoe mensen in dit gedrag kunnen verschillen. Test vervolgens met echte gebruikers of jouw ontwerp ook daadwerkelijk werkt.

Bij de strandovergang van Biggekerke is een nieuwe trap aangelegd. De trap maakt het mogelijk om tussendoor uit te rusten en van het uitzicht te genieten, zonder dat de andere traplopers worden opgehouden. En dat laatste is opmerkelijk, want op de ‘normale’ trappen over de duinen zijn vaak zo smal dat er maar één rij mensen naar boven kan en één rij mensen naar beneden kan. Terrassen Vervolgens staat de hele rij stil als iemand even wil uitrusten of van het uitzicht wil genieten. Dit kan, zeker met warm weer, weer tot irritaties leiden. De oplossing is eigenlijk heel simpel. Op twee verschillende hoogtes zijn er halverwege de trap links en rechts een terras gebouwd met een bankje. Mensen die dan om wat voor reden dan ook even willen stilstaan, kunnen dat doen zonder de andere badgasten op te houden. Gebruikersonderzoek Het klinkt simpel, maar eigenlijk is het best bijzonder. Als je op een zomerse dag een uurtje de traplopers had geobserveerd of een willekeurige ‘ervaren’ strandganger had ondervraagd (mij bijvoorbeeld), was het probleem je zo opgevallen. Toch zie je de oplossing nog niet veel terug en dat terwijl het zeker goed werkt!

Wist je dat je gestrest kunt raken door ‘slecht’ ontworpen meubels? In een onderzoek naar status, lieten Carney, Cuddy & Yap (2010) proefpersonen op verschillende manieren in een stoel zitten. Deelnemers in de lage status groep moesten zo weinig mogelijk ruimte in nemen en een gesloten houding aan nemen. Deelnemers in de hoge status groep, echter, moesten veel ruimte nemen en zo open mogelijk gaan zitten. De deelnemers kregen vervolgens elektroden op hun borst bevestigd en moesten hiermee een minuut lang blijven zitten in de bewuste houding (tegen hen was verteld men onderzoek deed naar het effect van verschillende posities van de elektroden op de borst). Vervolgens werden testosteron (dominantie hormoon) en cortisol (stress hormoon, zie ook ‘op de sofa in het bos‘) gemeten door speeksel af te nemen en nog een aantal psychologische variabellen. Resultaten Wat bleek? De deelnemers die zo weinig mogelijk ruimte moesten in nemen en in een gesloten houding zaten, maakten meer cortisol aan dan mensen die in een open houding moesten gaan zitten en de ruimte moesten nemen. Voor testosteron bleek het tegenovergestelde. Op zich zijn deze resultaten niet bepaald rocket science, immers, de beschreven houdingen worden doorgaans geassocieerd met lage en hoge status van de personen. Toepassingen interieur Wel geeft dit onderzoek aan hoe belangrijk meubels kunnen zijn voor onze gevoelens, gedachtes en gedrag. De manier waarop we zitten beïnvloedt direct onze hormoonhuishouding. Hoe we zitten, wordt mede bepaald door hoe onze meubels ontworpen zijn. In deze studie was nog geen gebruik gemaakt van verschillend meubilair, de deelnemers werden alleen in een bepaalde positie gezet. Echter, het is goed voor te stellen dat verschillende soorten stoelen ook dergelijke effecten op onze hormoonhuishouding hebben. Daarom is het voor meubelontwerpers ontzettend belangrijk om gedegen onderzoek uit te voeren naar hoe werknemers hun meubilair gaan gebruiken.

Er wordt al een tijdje flink geklaagd over het nieuwe pinnen; klanten laten hun pas in de pinautomaat zitten waardoor kassa medewerkers achter de klant aan mogen hollen, wat mij ook al meerdere malen gebeurt is. De reden dat we anders gaan pinnen is veiligheid. Maar als veel klanten hun pas in de automaat laten zitten, is dat dan wel zo veilig? Het probleem is, als je het mij vraagt, dat er goed nagedacht is over de technische implicaties van de nieuwe toepassing, maar niet over hoe dit gedragsmatig uitpakt. Dat de invoering van het nieuwe pinnen niet vlekkeloos verloopt, is natuurlijk geen excuus om het niet door te zetten (immers; een ‘geskimde’ bankpas is ook erg vervelend). Er zal dus gezocht moeten worden naar een passende gedragsmatige oplossing. Ik heb al gehoord van pinautomaten die een irritant geluid maken als je je pas er in laat zitten. Dit werkt waarschijnlijk, maar het lijkt mij erg vervelend voor kassamedewerkers. Bovendien kan een irritant geluid bloeddruk en stress verhogend werken. Ik zie meer in een ‘volgorde-oplossing’ zoals je nu al bij (veel) geldautomaten hebt. Dit werkt vrij simpel; eerst moet je jouw bankpas uit de automaat halen voordat je jouw geld krijgt. Dit zou ook ingevoerd kunnen worden bij het nieuwe pinnen; klanten moeten eerst hun pinpas uitnemen voordat de kassamedewerker de boodschap ‘betaald’ te zien krijgt. Omdat kassamedewerkers altijd al moeten letten op de ‘betaald’ boodschap, wordt het pinpas uitnemen door de klant onderdeel van hun routine gedrag. Wat is jouw suggestie voor een oplossing?

De laatste keer dat ik langs ging bij mijn oma, verraste ze mij met een omgevingspsychologisch verantwoorde toepassing; gekleurde drinkglazen. Toen ik de glazen zag, vroeg ik mij direct af wat iemand van haar leeftijd met zulke ‘hippe’ glazen moest. Toen ik mijn oma er naar vroeg, was haar antwoord was veel slimmer dan mijn eerste ‘ze heeft het waarschijnlijk niet gezien in de winkel’-reactie. Mijn oma ziet, net als vele anderen ouderen, wat slechter. Ze vindt het daarom moeilijk om kleurloze transparante voorwerpen, zoals normale drinkglazen, te zien. Gevolg is dat ze al een aantal glazen van tafel heeft omgestoten, wat natuurlijk voor een hoop nattigheid zorgde. Mijn tante zag het probleem en kwam met een gemakkelijke en goedkope oplossing: gekleurde drinkglazen (lees ook waarom zien wij kleur? voor meer uitleg over de oplossing). Mijn oma ziet de glazen nu veel beter, waardoor ze niet meer in de weer hoeft met de dweil. Terwijl mijn oma dit vertelde, realiseerde ik mij hoe gemakkelijk we een bepaald ontwerp voor de omgeving of producten als ‘normaal’ accepteren. We gebruiken de kleurloze transparante drinkglazen overal, maar we staan er eigenlijk niet bij stil dat niet iedereen deze gebruiksvoorwerpen even gemakkelijk kan waarnemen. Dit is zeker het geval in verzorgingstehuizen.

ProRail noemt het een ‘transferversneller’, de rest van de wereld een glijbaan. Er is al veel gezegd over ‘meer’ beleving in de omgeving, maar hoe doe je dat dan? Dit is een geweldig voorbeeld van hoe je een stukje ‘extra’ beleving in de omgeving kunt plaatsen. Door een glijbaan te installeren op treinstation Utrecht Overvecht, worden reizigers gestimuleerd om wat meer plezier te ervaren tijdens hun treinreis. Hopelijk wordt het metaal van de glijbaan niet te heet deze zomer. De glijbaan is ontworpen door HIK Ontwerpers. Dank aan popupcity.