Omgevingspsycholoog
hoe ontstaat chaos in een fietsenstalling

Psychologie van een fietsenstalling

Je moet je fietsen netjes in het fietsenhok zetten. Veel mensen zullen het hier mee eens zijn. Toch zien lang niet alle fietsenstallingen er zo ordelijk uit.

Je moet je fietsen netjes in het fietsenhok zetten. Veel mensen zullen het hier mee eens zijn. Toch zien lang niet alle fietsenstallingen er zo ordelijk uit. Zo ook op de Universiteit Twente, bij het nieuwe gebouw Waaier. Daar zijn ze afgelopen week een campagne begonnen om studenten netjes te leren parkeren. Ik vraag me af of dit effect gaat hebben.

Verkeerd ontwerp

slecht ontwerp van de ruimte zorgt voor fietsenprobleemVolgens mij zit de kern van het probleem er in dat de fietsenstalling verkeerd is ontworpen. Mensen hebben namelijk de neiging om de kortste weg te willen nemen. Die laten zich niet tegen houden door hoe een ‘esthetisch juist’ ontwerp. Bij gebouw Waaier zijn er verschillende ovaalvormige fietsenstallingen geplaatst, waarbinnen mensen hun fiets moeten plaatsen. Maar aan de buitenkant, dichterbij de het gebouw is veel ruimte open waar mensen ook gemakkelijk hun fiets kunnen plaatsen, wat dus ook volop gebeurt.

Werkelijke capaciteit

Bovendien wordt er bij het ontwerp van fietsenstallingen niet altijd onderscheid gemaakt tussen de theoretische en de werkelijke capaciteit. Met theoretische capaciteit bedoel ik de hoeveelheid fietsen die in een fietsenstalling past als iedereen zijn fiets netjes in het rek zet. Maar om wat voor reden dan ook, gebeurt dit lang niet altijd. De werkelijke capaciteit van een fietsenstalling ligt daarom lager dan als je op papier zou vermoeden.

(Wan)orde in de fietsenstalling

Dit verschil wordt veroorzaakt door een opstapeling van effecten. Het begint met iemand die zijn fiets, om wat voor reden dan ook (haast, geen zin, afwijkende fiets maat, slecht ontworpen fietsenrek, etc.), niet goed in het rek plaatst, waardoor hij niet één, maar anderhalf of twee fietsplekken in beslag neemt.

Sociaal bewijs

pas ook de omgeving aan als je mensen wilt beinvloeden in hun gedragVervolgens proberen andere fietsers hun fiets er naast te wurmen. Om dit te bereiken moeten zij hun fiets ook scheef zetten. Als steeds meer fietsers hun fiets zo neer zetten, wordt het ‘normaal’ dat je je fiets niet goed in het fietsenrek zet. In psychologie heet dit sociaal bewijs: anderen doen het ook dus dan mag ik het ook doen.

Optisch vol

Uiteindelijk krijg je een rommelige fietsenstalling die optisch vol oogt. Dit zorgt er weer voor dat andere fietsers hun fiets naast de fietsenstalling gaan plaatsen, waardoor de chaos nog groter wordt. Je ziet dit op station Enschede nu vaak gebeuren.

Een oplossing hiervoor is het inhuren van mensen die fout geplaatst fietsen verplaatsen en de fietsenstalling ordelijk houden (zoals de UT afgelopen week deed). Dit kost echter veel geld en wordt daarom niet als een wenselijke oplossing gezien.

Bouw grotere fietsenstallingen

Wil je dit probleem oplossen met zo min mogelijk man kracht, dan raad ik je aan een fietsenstalling te bouwen gebaseerd op werkelijke capaciteit. Dit betekend in de praktijk dat je een fietsenstalling bouwt met meer plekken dan dat er fietsen moeten staan. Een andere oplossing zou de Zweedse methode kunnen zijn.

Ook moeten ontwerpers oppassen met nieuwe fancy fietsenrekken. Mensen de old-school fiesenrekken werken, mits met genoeg tussen ruimte, goed door hun simpelheid. Hang- en oprijconstructies werken minder goed omdat deze relatief veel aandacht kosten van fietsers. Aandacht die een haastende fietser niet heeft of niet wil hebben.

2 opmerkingen

Over de schrijver

Joren van Dijk

Wij helpen jou met het verbeteren van beleving van eindgebruikers. Dit bereiken we door aanpassingen te doen in het ontwerp en de inrichting van de fysieke ruimte. We analyseren jouw omgeving op sterktes en zwaktes, onderzoeken de behoeftes van eindgebruikers en we ontwikkelen interventies om dit te verbeteren.

Geprikkeld? We horen graag van je! Je kunt me bereiken op:

joren@omgevingspsycholoog.nl
070 221 0793
06 4932 6072

Een vraag? Een opmerking?

Uw e-mail adres

Uw bericht

Type deze code over
captcha