Omgevingspsycholoog

Witte daken voor koele gebouwen?!

‘Koele daken’ weerkaatsen en warmte door hun lichte kleur. Daardoor warmen gebouwen minder snel op dan gebouwen met een donker dak. Geweldig, toch? Nou, niet helemaal.

‘Koele daken’ weerkaatsen en warmte door hun lichte kleur. Daardoor warmen gebouwen minder snel op dan gebouwen met een donker dak. Geweldig, toch? Nou, niet helemaal. Een nieuwe studie voorspelt dat door de weerkaatste warmte de wolken afnemen, waardoor er alsnog meer warmte de aarde bereikt. Moeten we de witte daken dan toch vergeten en allemaal overstappen op daktuinen?

Vervelende hittestress

De temperatuur kan in de zomer in kantoorgebouwen aardig oplopen. Werknemers (Clements-Croome, 2003) en klanten (Bitner, 1992) ervaren een te warme fysieke omgeving als vervelend. Dit wordt dan ook wel hittestress genoemd. Verder nemen de prestaties van werknemers op tal van taken af (Hancock et al., 2007). Ook gaat de fysieke veiligheid op het werk achteruit naarmate het warmer wordt (Gezondheidsraad, 2008)

Koelen kost geld

Niet verwonderlijk is dat de meeste bedrijven hun gebouwen koelen. Dit brengt echter weer de nodige kosten met zich mee en milieuvriendelijk is het allerminst. Een alternatief is er voor zorgen dat het gebouw minder warm wordt.

Witte daken weerkaatsen warmte

Rondom de Middellandse Zee weet men al eeuwen de hitte buiten te houdenRondom de Middellandse Zee zijn er steden die al eeuwen gebruik maken van deze techniek. Daar schilderen ze de huizen wit. Onze traditionele zwarte daken nemen veel meer warmte op dan witte, die veel meer zonnestralen weerkaatsen. Donkere dakbedekking neemt 80 tot 90% van de zoninstraling op (WSU 2003), terwijl witte daken zo een 70 tot 85% van de zonnestralen weerkaatst (Meijer et al., 2010).

Bespaar in koelkosten & CO2 uitstoot

Verschillende studies in landen tussen de 20°′N en 45°′N (Maastricht ligt op 51°′N) laten zien dat koele, witte daken inderdaad de temperatuur van de gebouwen verlagen (bijv. Akbari, Damon & Seto, 2012). Bedrijven in de VS die er voor zorgen het weerkaatsingvermogen van hun daken wordt verhoogd van 10 tot 20% naar 60%, besparen 20% in koelkosten (Akbari, Menon & Rosenfeld, 2008). Ook is becijfert dat voor elke vierkante meter dak waarvan het weerkaatsingvermogen met 1 procentpunt verhoogd wordt, de bijdrage aan het reduceren broeikaseffect vergelijkbaar is met het 1,79 kg minder uitstoten van CO2 (Menon et al. 2010).

Witte daken in Nederland

Je kunt natuurlijk niet één op één deze resultaten uit de VS kopiëren naar Nederland; New York ligt op 40°43′N (ongeveer op de hoogte van Madrid) met gemiddeld 2.484 zonuren per jaar, Amsterdam ligt op 52°22′N met gemiddeld 1.524 zonuren per jaar (zonuren.nl). Uit onderzoek in de Provincie Utrecht is ook gebleken witte daken de temperatuur van gebouwen verlaagd (Meijer et al., 2010).

Verdwijnen de wolken door witte daken?

Onlangs plaatste een nieuwe studie (Jacobson & Ten Hoeve, 2011) een belangrijke kanttekening bij het massaal wit schilderen van daken. Als alle daken wit worden geschilderd ontstaan er minder wolken in de atmosfeer. Deze wolken zorgen er normaal gesproken voor dat de aarde minder opwarmt. Doordat er minder wolken ontstaan, zou de aarde alsnog opwarmen.

Hebben lokale witte daken invloed op globaal klimaat?

Bij deze studie worden door Menon et al. (2011) ook weer de nodige kanttekeningen geplaatst. Zo maakt het model gebruik van ‘koele oppervlaktes’ van 1 km2, maar worden de effecten op het klimaat gegeneraliseerd naar een oppervlakte van 200.000 km2. Menon et al. (2011) vragen zich af of of lokale koele daken projecten een globaal effect kunnen hebben op zo een gigantische oppervlakte.

Minder energie verbruik door minder koelen

Ook wordt er in het model niet expliciet rekening gehouden met vermindert gebruik van energie door bedrijven doordat deze minder hoeven te koelen. Voor meer commentaar op het onderzoek van Jacobson & Ten Hoeve (2011), lees ook ‘White Roofs May Actually Add to Global Warming’.

Individueel voordeel van witte daken

Moeten we nu wel of geen koele daken gebruiken? Onderzoek wijst in ieder geval uit dat op je er op individueel niveau voordeel mee doet. Het mogelijke probleem ontstaat als te veel mensen een wit dak nemen; het afkoelende effect zou daarmee te niet worden gedaan. Bovendien loont een witdak vooral op plaatsen met veel zonuren.

Groene daken als alternatief

temperaturen in steden stijgen, gebruik groen om gebouwen te koelenDan zijn er nog een aantal alternatieven voor witte daken. Zo kun je het witte dak combineren met zonnepanelen. Deze nemen weer meer zonnestralen op en zetten dit om in bruikbare energie, waardoor het eventuele negatieve effect wordt verminderd. Ook lijken groene daken een goed alternatief. Niet alleen verlagen deze de temperatuur in gebouwen, ook nemen deze meer warmte op, houden ze water vast (waardoor er minder verwerkt moet worden), vangen ze fijnstof op en verminderen ze geluidshinder (Meijer et al., 2010).

Ongeacht wat de uitkomst van het dit wetenschappelijk debat is, kunnen we in ieder geval stellen dat er een flinke energie besparende potentie boven ons hoofd hangt.

8 opmerkingen

  • Als die witte daken zo’n grote invloed zouden hebben… Dan mogen we ons gelukkig prijzen als het daarmee lukt om het enorme verlies aan reflectie door smelten / verdwijnen van gletchers en poolijs te compenseren, evenals de verminderde reflectie door sneeuwval, te compenseren! Denk alleen maar eens aan oppervlak van noordelijke ijszee…

    • Scherp! Ik vraag mij af of je die albedo één op één tegen elkaar kunt wegstrepen. Op de polen, waar het meeste ijs zich bevindt, valt het zonlicht binnen onder een kleine hoek en heeft daardoor ‘weinig kracht’. Op de plekken van de meeste grote steden (van 0° tot 50°) heeft een wit oppervlakte veel meer effect omdat de zon daar soms onder een hoek van 90° binnenkomt.

  • Gletchers zijn er op elke lengte- en breedtegraad. Noordelijke ijszee is werkelijk gigantisch groot, er zou ook sprake zijn van grote gebieden met (veel?) minder (lang) sneeuwdek. Voordat we ZOVEEL oppervlak aan daken wit hebben gemaakt, zijn we 20, 30 jaar verder… En zal eventuele samenhang veel duidelijker zijn. Één op een kan ik niet ja of nee op zeggen, ook al omdat er nog andere factoren meespelen.

    Maar gevoelsmatig zeg ik dat de witte daken een positieve zaak zijn voor het milieu!:)

  • Leuk voor de zomer….
    In de winter zijn we onze huizen massaal aan het verwarmen…. Dan helpen zwarte daken juist mee om de gebouwen warm te houden….

    En volgens mij kan in het voorjaar en najaar normale ventilatie volstaan voor een werkbare temperatuur?

    • Hey Ronald,

      Zie nu pas je reactie, die heb ik door een spam aanval over het hoofd gezien.

      Ze hebben ook berekend hoe effectief witte daken zijn in de winter. Omdat de zon dan veel lager staat, kan de zon veel minder kracht overbrengen op de aarde (iets met een hoek en oppervlakte, maar dat hoef ik jou als aardrijkskunde docent niet uit te leggen ;-) ). Daardoor hebben we in de winter weinig profijt van de zon als externe warmte bron en hebben we weinig last van de witte daken.

      Groeten van Joren

Over de schrijver

Joren van Dijk

Wij helpen jou met het verbeteren van beleving van eindgebruikers. Dit bereiken we door aanpassingen te doen in het ontwerp en de inrichting van de fysieke ruimte. We analyseren jouw omgeving op sterktes en zwaktes, onderzoeken de behoeftes van eindgebruikers en we ontwikkelen interventies om dit te verbeteren.

Geprikkeld? We horen graag van je! Je kunt me bereiken op:

joren@omgevingspsycholoog.nl
070 221 0793
06 4932 6072

Een vraag? Een opmerking?

Uw e-mail adres

Uw bericht

Type deze code over
captcha